Поделитьса в соц. Сетиах:


Авиадвигателестроенииа Управно право Управно право Беларвсии алгебра Архитектура безбедности јизнедеиателности Введение профессииу "психолог" Култура Введение економикв Вıссаиа Математичка Геологија Геоморфологија Хидрологија и гидрометрии Хидраулика и хидро Историја Украјина Културни студије Цултурал Студиес логика маркетинг Машине медицинске психологије менаџмента метала и заваривање метода и средстава мјерења електрицескик велицин Мироваа Економија Нацертателнаиа геометрија Основе економицескои Теорија Па'ги рада пожара тактика процес и структура мıсленииа Профессионалнаиа Психологија, Психологија за управљање Психологија апликација Модерн фвндаменталнıе и истраживања у приборостроении социјалне психологије социјално-философскаиа питања социологије статистике теоријске основе информатичке теорије автоматицеского регвлированииа теорије вероиатности ТРАНСПОРТНОЕ Закон Туроператор Вголовное Закон Вголовнıи процес управљања современнıм производством физике физичке авлениа Филозофиа Холодильние установка и Екологија Економија Економија Економија Економија Економија Историја Економија Теорија Економска историја Економска теорија Економска анализа Економски развој ЕУ Професионалне ситуације ВКонтакте Одноклассники Мој Мир Фацебоок Фацебоок ЛивеЈоурнал Инстаграм

Електромагнетски релеј

Релаи

Опште информације

Реле је најчешћи елемент различитих аутоматизованих система. Реле ће скочити у своју позицију када делује као спољни фактори (узрокујући услове) и добијају коначну вриједност долазеће силе. Релеји су груписани према врсти физичког сенсинга: електрични, механички, магнетни, термички, оптички, радиоактивни, акустични, хемијски, итд.

Електрични релеји се широко користе у пољопривредној аутоматизацији. Електрични релеји могу укључивати следећа три функционална елемента: пријемник, средњи, актуатор.

Пријемник осети подешену спољашњу контролу и претвара релеј на физичку количину потребну за даљи рад (нпр. Претвара механичку снагу у контактне релеје). Дакле, пријемни елемент је електромагнетски, електромагнетни, индукциони принцип.

Интермедиатни елемент (релеји релеја спирале) прима сигнал од пријемника и упоређује га са датом приближном вриједношћу. Ако одступање смањује команду за покретање релеја.

Елемент акције (контактни систем) реагује на контролисани ланац и мења своје поставке.

Различити релеји могу садржавати и друге елементе. На пример, спор, регулисани елемент. Могу их пратити и други елементи.

Ослобађање релеја за повезивање од спољног физичког феномена, релеја за пребацивање скакача који искључују своја подешавања (интерференција, капацитивност, индуктивност или ЕМФ) које контролишу ланчани линк. На примјер, елементи логике, магнетски појачавачи који раде у релејном режиму.

Упркос различитим принципима рада и дизајну, релеји карактеришу неколико заједничких параметара.




Основне поставке релеја:

Поставка стартупа је минимална вредност улазног сигнала при покретању релеја. Овај параметар описује осетљивост релеја.

Параметар ослобађања је максимална вредност унутрашњег сигнала када достигне почетну позицију релеја.

Стопа ослобађања параметра ослобађања се зове повратни фактор за приступ поставкама П ср .

За електромагнетне релеје К (ЦЦ) = 0,4 ... 0,9,

електронски релеји (КЦ) = 0,98 ... 0,99.

Радни параметар (Пм) је максимална вриједност улазног параметра када је релеј у дужем трајању у номиналном режиму рада.

Коефицијент ресурса Старт-уп је однос параметра за покретање до подешавања за извршавање.

Коефицијент залиха у Бостану је однос параметра ослобађања на оперативни параметар.

Време почетка τ цр - Време од тренутка преноса до елемента пријемника у тренутку генерисања сигнала у контролисаном низу.

У зависности од вредности овог параметра, релеји су следећи:

- инертни τ ср (τ) ( 0.001ц );

- брзо дејство τ црх ) <0,05 с;

- као и обично τ ρκ ) <0,05 ... 0,15с;

- споро дејство тт (т) <0,15 ... 1,0 с;



- Релејни релеј τ ( х )> 1,0с.

Време отпуштања τ бватра ) је време од које сигнал достигне време зауставе контролног кола контакта.

Рок употребе - капацитет прага релејног рада (10 3 ... 10 7 ).

Рељеф релеја одређује се квачила. Млазнице карактеришу струја, напон, прагови снаге и почетни број.

Електромагнетски релеји се широко користе у аутоматизацији.

Електромагнетски релеј

Релаи осећа струју. Ферромагнетно сидро (шипка) се извлачи из дејства магнетног поља ваљка. Када се сидро повуче, причвршћени контакти су закључани. Када нема буке, сидро и контакти се враћају у првобитно стање од пролећне акције.

Да би се избјегао утицај резидуалног магнетног поља, СТОП је одобрила висину од 0,1 ... 0,2 мм. Сидро и меки магнетни материјал су направљени од немагнетног материјала (бакар или бакар).

У зависности од типа струје, постоје релеји за директну струју, АЦ фреквенцију и наизменичну струју.

У поларним ДЦ релејима, смјер силе која делује на сидру варира у зависности од поларитета сигнала.

Заправо, релеји су подељени на основне и додатне. Апликација укључује посредне релеје.

Тачан и поуздан рад релеја услед усклађености вучне силе и механичких карактеристика.

Опис снаге вуче је зависност електромагнетне силе од величине зрачног простора између оси и сидра електромагнетског релеја.

Механички опис - зависност радне опруге силе на релејној аномалној рути.

Снага релеја мора бити изнад механичких спецификација, а реле би требао бити низак за ослобађање.

АЦ релеји пружају специфичне мјере за елиминацију контактних вибрација. Уклања тренутне челичне траке трансформатора како би смањили трошкове струјања. Промена снаге и смера АЦ струјања вибрира.

Када се напаја синусоидном струјом, сила вуче се мења двапут. Ово смањује функционисање контаката (погоршава) и релејних звучника са посебним звуком. Да би елиминисали вибрације, поставља кратак круг на једном делу електромагнетног пола. Зове се екран. Екран смањује укупни магнетни ток колута у два тока, који су мало различити једни од других. Сваки од тока генерише преусмеравање снаге. Пропорционална је квадрату силе. Укупна затезна чврстоћа једнака је збиру ових сила. Како се угао измјештања између потока приближава 90 °, сила коначне гравитацијске силе опада.

Конектори релеја и прекидача

Поузданост и могућност пребацивања релеја и прекидача одређују се повезивањем.

Контакти карактеришу следећи параметри експлоатације:

- гранична вриједност струје;

- ограничење границе напона;

- гранична вредност моћи;

- број лансирања.

Функција прага се одређује тренутном температуром струје И п . При истој температури зглобови не омекшавају и одржавају потребне физичке и механичке особине.

Гранични потенцијал одређује се напетост у интервалу између напетости контактне изолације Уп и искључења напона.

Највећи потенцијал је смањити отпор каблова и повећати површину хлађења струје. Отпор сметњи се детектује отпорношћу контактних тачака и зависи од силе која усмјерава тијесна тела једна на другу. За ниске напонске струје, сила је око 100% Њутна, а за 3 до 10А струје, ова сила може бити до Невтон-а. Онда ће отпор контаката бити 10 -5 ... 10 -3 Охм.

Могућност прага одређује се искључивањем електричног лука између њих након искључења напајања, тј. Ови параметри зависе од материјала, облика, димензија спојева, притиска контакта и присуства уређаја који своде лук.

Због материјала спојева појављују се у познатом минималном напону напона. На пример, спојеви бакра и сребра могу имати лучни пражњење од више од 0.5А и напон већи од 12В. Ако је напон већи од 300В и струја је мања од 0,5А, искра је приметна.

Ако је индуктивно коло индуктивно, индуктивни напон у контактима на месту искључивања кола може бити десет пута већи од напона напајања који напаја ЕМФ.

Флуктуација се често посматра у ДЦ колу. На крају крајева, електромагнетна енергија која се акумулира у индукторима нестаје када круга прекида, пробије кроз раздвојене контакте и прекрије ваздушни јаз. То доводи до појаве ерозије, што значи да се метални делови транспортују од једног контакта до другог контакта, спојеви се оксидирају и раскида. Из тог разлога, могућност прага је 2 до 3 пута већа од ДЦ струје у струјним круговима.

У зглобовима се јавља и корозија. Ово смањује њихову електричну проводљивост. Због тога су мали релеји снаге направљени од сребра, злата и њихових легура. Релеи високе снаге (1 ... 10А) су израђени од волфрама, молибдена и њихових легура, као и легура бакра и неколико металних праха.

У експлозивним, хемијско-агресивним окружењима иу неповољним условима, вакуумски и живе зглобови се налазе унутар затворених сијалица. Они су спојени са затварањем живог стуба или одвајањем зглобова или савијањем бочице или нагиба.

Додатни елементи се користе да поједностављују рад релејних контаката (како би се смањио искрчење искре), који су паралелни са релејским контактом или паралелно са ваљком. Магнетна енергија акумулирана у индукционој амбалажи не истиче у размаку између зглобова, а потрошња је на Р отпорнику и на кондензатору Ц или на ветру релеја. Отпор отпорника траје 5 до 10 пута већу отпорност намотаја, а капацитет кондензатора је Ц = 0,5 ... 2мФ.

Слика. Шунтне шеме за правоугаоне контактне комплете и ролне како би се смањиле спазме.

Снабдева снажним прекидачем (неколико стотина кВ) помоћу специјалног прекидача лука. Они их стављају на зглобове. Лук се пумпа из топлотне или електромагнетне силе у лучну комору, подијељен у кратки лук или проширен и брзо искључен.

Релејни релеји и програмски релеји

Релеји временски релеја имају за циљ да извјесно временско закашњење када се сигнал пренесе на други елемент аутомата.

Програмски релеј (тип) је тип релеја временског круга и обично вам даје неколико независних дугорочних релеја.

Релеји за време релеја су израђени од електричних, механичких, пнеуматских, хидрауличних и других успоривача. Релеји електричног ретардинг уређаја су широко распрострањени. Осјећају стабилне или АЦ сигнале.

Шема ослобађања и ослобађања ДЦ релеја:

а - спајање паковања активне баријере;

б) дијудско премјештање;

навијање кондензатора за намотавање;

г - коришћење кратких спојева.

Метода успоравања пакета са дијаграмом који је усмерен на преграде је следећи: Самондуктивни ЕМЦ који се појављује у пакету након искључивања релеја помоћу "К" утиче на струју у тренутном правцу. Ова струја компензује Р отпорник Р, а сидро релеја остаје опипљиво неко време. Време издања је 0,4 ... 5с. Штитни отпорник има додатну потрошњу енергије. Овај дефект је елиминисан у диодном облику. Диод је прикључен на хранилицу. Такође вам даје пуно времена у овој исхрани. јер је диода повезана са проводником самоиндуктивног ЕМФ-а који се појавио у навијању након искључивања релеја.

Релејање релеја релеасности времена одређује се следећом формулом:

где су Р и Л - отпорност и индуктивност релеја намотаја у трчању;

И т - кретање релејног времена аномалног пражњења.

У схеми "Б", струја пуњења кондензатора пролази кроз значајну струју након К-браве, док је напон У скоро потпуно избрисан у Р отпорнику. Када кондензатор достигне У релеју, реле се поново напуни.

У складу са законом, У се повећава на вредност ср , реле се активира.

Претпоставимо У = Уцр и дефинишемо временско кашњење када је реле активиран

Када је реле искључен, кондензатор се искључује из релеја Р и напона у складу са законом.

Временско кашњење од почетног времена до времена ослобађања релеја У = = У одређује се следећом формулом:

Време ради при покретању релеја и опоравка одређује се у зависности од временске стабилности Рс и Рс Ц и може се мењати у дужем временском периоду одабиром отпорног отпорника Р и кондензатора Ц.

На слици, кратко затворена амбалажа се користи за снимање временских слика. Када се магнетни флукс мења, струја се индукује у ролну, а струја омета магнетни флукс. Због тога се време увећавања повећава на једну секунду, а време релеја релеја се повећава на 10 секунди.

Релаи релеји временског релеја кондензатора се често користе за стотине минута у секунди до десетина минута у електронским дијаграмима кола.

Слика. Основне шеме релеја релеја временских релеја кондензатора:

а-електрон; б-тиаратрон.

У електронском временском релеју (а) анодна струја вакуумске лампе зависи од негативног потенцијала мреже. Када је кључ СА отпуштен, кондензатор ће напунити негативан напон на У са лампом ЦЛ. Ако је СА кључ искључен, кондензатор Ц се испушта преко отпорника и напона мреже по закону.

Анодна струја светиљке постепено се повећава на струју електромагнетног релеја КВ. Почетак релеја се врши када је напон у кондензору У. Временско одлагање је дефинисано на следећи начин:

Електронски временски релеј је много компликованији од релеја гума и полупроводника. јер у суштини захтева три различита типа напајања: хладњак, анодни ланац и управљачки круг и кола се напаја трансформатором или додатним баријерама.

У иницијалном случају дијаграма кола Тиратхониц Релаи (слика 2), Р1 отпорни кондензатор С отпуштања је потпуно испражњен. Кондензатор је напуњен са отпорником Р када се испоручује У релеј. Као резултат пуњења повећања напона у кондензатору. Након неког времена, напон се повећава на потенцијал за спаљивање тирратона. Тиратон улази, а затим релеје КВ. Ресистор Р2 ограничава струју између мреже и аноде.

У релејима који успоравају механички уређаји, временско кашњење генерише механизам сата или синхрони мотор.

Фигура "а" приказује дијаграм кола релеа сата са механизмом сата. У релеју (1), када се појави струја, сидро колут се брзо извлачи и проширује опругу (2). Сектор (3) долази у контакт са извориштем од дејства извора (2). Брзина сектора одређује 4.5.6 елемента механизма успоравања. Реле се ресетује након што је паковање искључено. Почетно вријеме се додељује скали (3) на скали првог места пребивалишта.

Слика Б приказује основну шему релеја. Када је "К" деактивиран, синхрони мотор почиње да окреће "Д". Истовремено са мотором, електромагнетски ЕМ се активира и 9,10 укључује зупчанике. На осовини главе један или више шиљака 8 су постављени заједно са зупчаником 9. Мотор ротира фистулу. Кретање помакне ручицу 7. Пребацују 11 до 15 контаката. На крају програма, једна од 7 ручица је укључена у крило (крило) 14 и окреће прикључни утикач 14 из електричног мотора. Када одспојите конектор "К", електромагнет се искључује из напајања, а опружни рад П1 ће ослободити 9 и 10 зупчаника. Као резултат тога, опруге П2 се могу опоравити од извора и вратити се на прву.

2. Магнетски контролисани контактни релеј (Герон)

Гермони су подељени на вакумске лисице или хормоне испуњене инертним гасом, који се припремају у облику амбијенталног ваздуха који се пумпа кроз ваздух. Ампуле је заварено танко-еластичне феромагнетне плоче (електроде). Делују као спојеви, еластични елементи. Дио плоче је упакован материјалима добре струје (сребро, злато, родиј). Магнетни флукс се генерише када је прекорачена струја струје. Затвара се у круг кроз плочу. Силе вуче се формирају између плоча. Када се сигнал прими, плоча се враћа.

Логички елементи аутоматизације

1. Опште информације

Тренутно релеј се широко користи - нова опрема за контакт

не испуњава сврху у потпуности. На крају крајева, њихова поузданост је ниска, ниска реакција (мања), димензије и тежина, висока цена, висока влажност, прашњав, рад без вибрација.

Релејни системи аутоматизације (нпр

пољопривреда и пољопривреда) континуирано раде неколико десетина сати.

Релелі – түйіспелік аппаратураны түйіспесіз құрылғыларға ауыстыру

автоматика элементтерінің сенімділігін және тез әрекет етуін жоғарлатады, эксплуатациялық шығындарды айтарлықтай төмендетеді. Соңғы кездерде түйіспесіз датчиктермен және күшейткіштермен қатар түйіспесіз логикалық және функционалдық элементтер (жартылай өткізгіштік, магниттік және пневматикалық) пайдаланылады.

Логикалық элементтер элементінің кірмелік және шықпалық

сигналдарының арасындағы белгілі логикалық тәуелділікте жүзеге асырылады.

Функционалдық элементтер белгілі функциаларды орындауға

арналған: мысалы, тізбектерді гальваникалық бөлуге (сәйкестіруші элементтер), екі кернеу мәндерін салыстыруға (нульоргандар), дискреттік сигналды (пішіндіруге) қалыптастытруға (мультивибраторлар, триггерлер ж.т.б.).

Логикалық және функционалдық элементтер қоректену деңгейі,

кірмелік және шықпалық сигналдар, жүктемелер және өлшемдері бойынша стандартталынған және бірыңғайландырылған. Бұл автоматиканың әр түрлі жүйелерін жобалауды және дайындау технологиясын жеңілдетеді.

Логикалық элементтердің кірмесіне электр датчиктерінен ток және

кернеу деңгейлері бойынша стандартталынған сигналдар беріледі, ал шықпасына электрмагниттік релелер немесе (бірыңғайландырылған арнайы күшейткіштер арқылы) магниттік жүргізгіштер, контакторлар және басқа атқарушы элементтер жалғанады.

Әдетте жүйелік және шықпалық сигналдар токтың немесе кернеудің

дискреттік мәндері болады. Дискреттік сигналдардың мәндері тек екі деңгейге сәйкес болғандықтан, логикалық элементтерді талдауға және жинақтауға математикалық логиканың әдісі пайдаланылады. Оны логиканың алгебрасы деп атайды. Бұл әдіс логикалық элементтің жұмысын теңдеу түрінде жазуға мүмкіншілік береді. Бұл жағдайда кірмелік немесе шықпалық сигналдың барлығы бірлікпен (1) белгіленеді, ал жоқтығы – нөлмен (0).

2. Релелік сұлбалар теориясының негізгі заңдары

және олардың салдарлары (нәтижелері)

Релелік құрылғылар теориясы қазіргі қолданбалы мехника мен

автоматика теориясының ең үлкен бөлігінің бірі болып табылады. Оның негізі болып логика алгебрасының немесе Буль алгебрасының (ХІХ ғасыр математигі Джордж Буль фамилиясы бойынша) математикалық аппараты саналады.

Релелік құрылғылар теориясын пайдалану автоматты басқарудың

күрделі сұлбаларын ойлап құрастыруда уақытты айтарлықтай қысқартуға және оптималь вариантқа жақын шешім алуға мүмкіншілік береді.

Мәні бойынша, релелік құрылғылар теориясы екі санның (0 және 1)

алгебрасы болады. Онда аргумент пен функция тек екі мән алуы мүмкін. Бұл әдіс кез келген күрделі сұлбаны оның сұлбалық бейнесін бермей-ақ математикалық әдіспен жазуға мүмкіншілік береді.

Сонымен, релелік құрылғылар теориясының: бірінші арналымы –

релелік сұлбаларды талдау, яғни әр бір реленің жұмыс істеу жағдайын және олардың әрекет ету тәртібін анықтау;екінші арналымы – сұлбаларды жинақтау, яғни сұлбаның берілген жұмыс істеу жағдайы бойынша оның құрылымын анықтау. Талдау және жинақтау әдістері реле мен түйіспелердің саны мүмкіншілігіне аз болатын электр сұлбаны жалпы түрде береді. Аппаратураның типі мен параметрлерін техникалық, экономикалық факторларды ескере отырып, тиянақты таңдап алады.

Сұлбалар жұмыс істеу сигналы бойынша бір тактылық және көп

тақтылық болып бөлінеді.

Бір тактылық сұлбаларда атқарушы элементтердің жағдайы әрбір

қазіргі кездегі басқа (қабылдағыш) элементтердің жағдайымен анықталады. Оларда қабылдағыш және атқарушы элементтердің белгілі тәртіппен әрекет етуі қарастырылмайды.

Көп тактылық сұлбаларда қабылдағыш, аралық және атқарушы

элементтер белгілі тәртіппен әрекет етеді.

Релелік сұлбаларды аналитикалық жазу негізіне мына белгілер

салынған:

А, В, … Х, У… - қабылдағыш, аралық және атқарушы элементтер (әдетте

олардың жұмыс орамы);

а, в, ... х, у... – тұйықталатын түйіспелер;

а, в, ... х, у... – ажыратылған түйіспелер;

а+в – түйіспелерді параллель жалғау (қосу);

ав – түйіспелерді тізбектеп жалғау (қосу);

1- тұрақты тұйықталған тізбек;

0 - тұрақты ажыратылған тізбек;

f– түйіспелердің құралымдық (структуралық) формуласы;

F – барлық сұлбаның құралымдық (структуралық) формуласы.

Осы белгілерді пайдаланып кез келген сұлбаға математикалық құралымдық формула табуға болады. Буль алге расында төрт негізгі заң бар.

1. Ауыстыру (орнын) заңы (переместительный закон)

(қосу жөніндегі) қосуға a+в=в+a (1)

(көбейту жөніндегі) көбейтуге ав=ва (2)

1-сурет. Релелік-түйіспелік құрылғылар ториясы заңдарын суреттейтін сұлбалар: а – ауыстыру; б – тіркестіру; в – тарату; г – инверсия (терістеу).

(1) және (2) өрнектерге сәйкес түйіспелерді қосу (жалғау) 1,а – суретте көрсетілген.

2. Тіркестіру заңы (сочетательный закон)

қосуға (а+в)+с=а+(в+с) (3)

көбейтуге (ав)с=а(вс) (4)

(3) және (4) өрнектерге сәйкес түйіспелерді қосу (жалғау) 1,б – суретте көрсетілген.

3. Тарату заңы (распредилительный закон)

қосуға (а+в)с=ас+вс (5)

көбейтуге ав+с=(а+с)(в+с) (6)

(5) және (6) өрнектерге сәйкес түйіспелерді қосу (жалғау) 1,в – суретте көрсетілген.

4. Инверсия (терістеу) заңы (Закон инверсии)

қосуға а+в=ав (7)

көбейтуге ав=а+в (8)

(7) және (8) өрнектерге сәйкес түйіспелерді қосу (жалғау) 1,г – суретте көрсетілген.

Келтірілген өрнектердің әр қайсысының сол және оң бөлімдерін бір бірімен өзара ауыстыруға болады. Мұндай тәсіл әдетте алгебрада да ұқсас өрнектерге пайдаланады. Әдеттегі алгебра заңдарынан Буль алгебрасында инверсия заңы және көбейту жөніндегі тарату заңы өзгеше болады.

(7) және (8) өрнектердің сол бөлігінің үстіндегі сызықша терістету немесе инверсия таңбасы болады. Бұл таңба барлық функция терістету таңбасының астында тұрған өрнекке қарағанда кері мәнді екенін көрсетеді, яғни а+в сұлба өзінің әрекеті бойынша ав сұлбасына тең және а+в сұлбасына қарама-қарсы. Бір түйіспеге тұйықталатын а түйіспе әрекеті бойынша ажыратылатын а түйіспеге қарама-қарсы. Қос инверсияда а=а.

Инверсия заңы барлық сұлбаның құралымдық формуласында пайдалануы мүмкін. Бұны 2,а-суретте келтірілген сұлбаға пайдаланып көрсетеміз.

Бұл сұлбаның құрылымдық формуласы (Р-түйіспелерге тізбекті реленің орамы жалғанғанын көрсетеді).

Инверсия заңын пайдаланып, өрнегін аламыз. Бұл өрнектің сұлбасы 2,а-суретте берілген. Бірінші (а) сұлбада барлық а,в,с түйіспелер тұйықталғанда реле Р іске қосылады, екінші (б) сұлбада - барлық сол сұлбалар ажыратылғанда реле Р іске қосылады.

Сонымен, сұлбаның құралымдық формуласы әр түрлі, ал сұлбаның әрекет етуі бұрынғыдай болып қалды: А,В, және С қабылдағыш элементтер іске қосылғанда реле Р жұмысқа қосылады.

Бір тактылы релелік құрылғылардың құралымдық формулаларын талдағанда және жеңілдеткендн Буль алгебрасы заңдарының салдарларын (нәтижелерін) пайдаланады. Олардың ішіндегі негізгілер:

Берілген қатынастардың сол және оң бөліктеріне сәйкес келетін релелік-түйіспелік сұлбаларды сызып, осы өрнектердің дұрыс екендігіне көз жеткізуге болады.

Көп такталы сұлбаларда бір такталы сұлбаларға қарағанда уақыт бойынша жеке элементтерінің белгілі тәртіппен әрекет етуі қарастырылды. Оларға сұлбаның жалпы жұмыс істеу шарты белгіленді. Шарттар сұлбаның қабылдағыш және атқарушы элементтерінің саны мен әрекет ету сипатына байланысты анықталады.

Көп такталы сұлбаларды талдауда уақыттық диаграммаларға көп сүйенеді. Оларды сұлбаның жеке элементтерінің белгілі уақыттық параметрлері (іске қосылу және қалпына қайта оралу) негізінде тұрғызады. Уақыттық диаграмма өтпелі процестердің және сұлба жұмыс істеуініңжеке талаптарының ұзақтылығы туралы түсінік береді. Әр бір элементке абцисс өсіне параллель жеке уақыт өсін бөліп береді. Элементтің ажыратылған жағдайын уақыт өсімен беттесетін түзу сызықпен, ал іске қосылу жағдайын

уақыт өсінен жоғары қалай болса солай қашықтықта өткізілген горизонталь түзу сызықпен белгілейді. Элементтің іске қосылуын жоғарлайтын көлбеу сызықпен, ал босатылуы төмендейтін көлбеу сызықпен белгілейді. Диаграмманың элементтерге кернеу берілген уақытына сәйкес келетін бөлігі штрихтелген.

Көп такталы релелік сұлбаларды математикалық әдіспен талдауда көп тактылы сұлбаларға ойлап құрастырылған математикалық аппараттың арнайы тәсілдері пайдаланылады.

3. Логикалық элементтермен жүзеге асырылатын операциялар

1. Функция ИЛИ (НЕ) логикалық қосу немесе дизьюнкция деп аталады және математикалық былай жазылады: . Бұл функция лог калық элементтің Х 1 немесе Х 2 кірмелерінің біреуінде ғана сигнал болса оның шықпасында у сигнал пайда болатынын көрсетеді. V (или-не) символымен логикалық қосуды белгілейді.

2. Функция И (және) логикалық көбейту немесе коньюнция деп аталады және математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің Х 1 немесе Х 2 кірмелерінде бір уақытта сигналдар болғанда ғана оның шықпасында у сигнал пайда болатынын көрсетеді.

3. Функция НЕ (емес) логикалық терістеу немесе инверсы деп аталады және математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің кірмесінде Х сигнал болмағанда ғана оның шықпасында у сигнал болатынын көрсетеді (және керісінше).

Бірсыпыра күрделі логикалық операциялар ИЛИ (НЕ), И (және) НЕ(емес) қарапайым элементтер негізінде орындалады.

4. Функция ИЛИ-НЕ (не-емес) операция немесе Пирс стрелкасы деп аталады және математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің Х 1 немесе Х 2 кірмелерінің тең біреуінде ғана сигнал болса оның шықпасында у сигнал пайда болмайтынын көрсетеді.

5. Функция И-НЕ (және-емес) операция немесе Шеффер штрихі деп аталады және математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің Х 1 немесе Х 2 кірмелерінде сигналдар бір уақытта болғанда ғана оның шықпасында у сигнал пайда болмайтындығын көрсетеді.

6. Функция И-ИЛИ (және-не) математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің Х 1 және Х 2 немесе Х 3 және Х 4 кірмелерінде сигналдар тек бір уақытта болғанда ғана оның шықпасында у сигнал пайда болатынын көрсетеді.

7. Функция эквиваленттілік (маңызды (мәні) бірдейлік) математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің екі кірмесінде де Х 1 және Х 2 сигналдар тек бір уақытта болғанда немесе болмағанда оның шықпасында у сигнал пайда болмайтындығын көрсетеді.

8. Функция тыйым математикалық былай жазылады: . Бұл функция тек логикалық элементтің Х 2 кірмесінде сигнал болғанда және тыйым салынатын Х 1 кірмесінде сигнал болмағанда оның шықпасында у сигнал пайда болатынын көрсетеді.

Кесте 1

рет тік № Элементтің аты Шартты белгісі Релелік эквиваленті
1-форма 2-форма
ИЛИ (не) х 1 У х 2 х 1 У х 2
И (және) х 1 У х 2 х 1 У х 2
НЕ (емес) х 1 У х 2 х У
ИЛИ-НЕ (не-емес) х 1 У х 2

х 1 У х 2
И-НЕ (және-емес) х 1 У х 2 х 1 У х 2
И-ИЛИ (және-не)
х 1

х 2 У

х 3

х 4

_______
Эквиваленттілік (маңызды (мәні) бірдейлік) х 1 У х 2 ________
Тыйым (запрет) х 1 У х 2 х 1 У х 2
Импликатор х 1 У х 2 х 1 У х 2
Память (ес) х 1 у 1 х 2 у 2 ________
Кідіру (задержка) х у ________
Қайталаушы (повторитель) x у х 1 У х 2

9. 9. Функция ИМПЛИКАЦИЯ математикалық былай жазылады: . Бұл функция логикалық элементтің Х 2 кірмесінде сигнал

болғанда және тыйым салынатын Х 1 кірмесінде сигнал болмағанда оның шықпасында у сигнал пайда болатынын көрсетеді.

10. Функция ЕС (ПАМЯТЬ) математикалық былай жазылады:

. Бұл функция тек логикалық элементтің Х 1 кірмесіне сигнал бергенде (есті іске қосққанда ), у 2 тікелей шықпада сигнал пайда болатынын көрсетеді. Бұл жағдай Х 1 кірменің жағдайына тәуелсіз,

Х 2 кірмеге сигнал бергенше сақталады (есті, памятты, істен шығарғанда).

11. Функция кідіру (задержка) математикалық былай жазылады:

. Бұл функция логикалық элементтің Х кірмесіне сигнал бергеннен соң τ уақыт өткеннен кейін оның шықпасында у сигнал пайда болатынын көрсетеді.

12. Функция қайталау математикалық былай жазылады: . Бұл

функция логикалық элементтің шықпалық сигналы мәні бойынша Х кірмелік сигналдан К есе өзгеше, таңба бойынша онымен тура келіп, болатынын көрсетеді (мұндай элементтерге күшейткіштер, кірмелік сигналды бөлгіштер жатуы мүмкін).

1-кестеде логикалық элементтердің және олардың релелік эквиваленттерінің шартты белгілері белгіленген.

Түйіспелерді парллель жалғау логикалық қосуға, ал тізбектеп қосу логикалық көбейтуге сәйкес келеді. әріптік индекстің үстіндегі сызық aжыратылатын түйіспені көрсетеді.

«Логика - И» типті жартылай өткізгіш логикалық элементтер, ЭЛМ типті магнитті логикалық элементтер, УСЭППА (универсальная система элементов промышленной пневмоавтоматики-өндірістік пневмоавтоматиканың элементтерінің әмбебап жүйелері) типті элементтер шығарылды.